مقدمه
قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان یکی از مهمترین قوانین مالیاتی ایران است که با هدف شفافسازی تراکنشهای مالی و جلوگیری از فرار مالیاتی تصویب شده است. این قانون کسبوکارها را ملزم به استفاده از پایانههای فروشگاهی و ثبت اطلاعات مالی در سامانه مؤدیان میکند.
تعاریف مورد نیاز
سامانه مودیان چیست؟
سامانه مودیان تحت مدیریت سازمان امور مالیاتی کشور، به هر مودی یک کارپوشه اختصاص میدهد. ثبتنام در این سامانه وظیفه صاحبان مشاغل و اشخاص حقوقی است و آنها باید اطلاعات مالیاتی خود را از طریق این کارپوشه با سازمان به اشتراک بگذارند.
هدف از طراحی و توسعه این سامانه، جلوگیری ازفرار مالیاتی و کاهش نیاز به رسیدگیهای ممیز محور است.
پایانههای فروشگاهی؛ دستگاههای pos و درگاه پرداخت الکترونیکی
اصطلاح مهم دیگری که در عنوان قوانین سامانه مودیان آمده، پایانههای فروشگاهی است. هر دستگاهی که سه قابلیت زیر را داشته باشد به عنوان یک پایانه فروشگاهی شناخته میشود:
- اتصال به شبکههای پرداخت رسمی کشور
- اتصال به سامانه مودیان
- صدور صورتحساب الکترونیکی
رایانه، دستگاه کارتخوان بانکی (POS)، درگاه پرداخت الکترونیکی یا هر وسیله دیگری که به شبکههای پرداخت وصل میشود، جزو دسته پایانههای فروشگاهی قرار میگیرد. توجه داشته باشید پایانههای الکترونیکی نیز موظف به ارسالصورت حساب الکترونیکی در موعدهای مقرر هستند که باید از طریق سامانه مودیان ارسال شود.
صورتحساب الکترونیکی؛ گزارش الکترونیکی پرداختها
در قانون جدیدسامانه مودیان و پایانههای فروشگاهی، صورتحسابهای الکترونیکی اهمیت ویژهای دارند. این صورتحسابها شماره منحصربهفرد مالیاتی دارند و در حافظه مالیاتی فروشنده ذخیره میشوند.
انواع صورتحسابهای الکترونیکی بسته به نوع کسبوکار متفاوت بوده و الگوی یکسانی ندارند. نوع سوم این صورتحسابها شامل رسید یا گزارش الکترونیکی دستگاه کارتخوان یا درگاه پرداخت با شماره منحصربهفرد مالیاتی است.
حافظه مالیاتی؛ نوعی حافظه الکترونیکی برای ذخیره اطلاعات
حافظه مالیاتی یک ابزار الکترونیکی برای ثبت و نگهداری اطلاعات صورتحسابهای الکترونیکی و انتقال آنها به سامانه مودیان است. این حافظه تحت نظارت سازمان امور مالیاتی کشور عمل میکند و هر حافظه یک شناسه یکتا دارد که توسط این سازمان تخصیص داده میشود. مودیان از حافظه مالیاتی برای ثبت صورتحسابهای خود استفاده میکنند.
شماره منحصربهفرد مالیاتی برای هر صورتحساب الکترونیکی
شماره منحصربهفرد مالیاتی، شمارهای ۲۲ کاراکتری است که بهازای هر صورتحساب الکترونیکی صادر میشود.
مشمولین قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان
مشمولین قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان شامل کلیه صاحبان مشاغل (صنفی و غیرصنفی) و اشخاص حقوقی موضوع فصلهای ۴ و ۵ قانون مالیاتهای مستقیم هستند. این قانون به دو دسته از افراد اشاره دارد: مشاغل و شرکتها. مشاغل به همه اشخاصی گفته میشود که صاحب کسبوکار هستند و با نام خودشان فعالیت میکنند؛ به عبارت دیگر شرکت یا مؤسسهای ثبت نکردهاند.
از طرفی شرکتها شامل اشخاص حقوقی است که با ثبت شرکت یا مؤسسه، کد اقتصادی یا شناسه ملی دریافت کردهاند. به بیان ساده، همه اشخاص حقیقی و حقوقی موظف به ثبتنام در سامانه مودیان هستند و به عنوان مودیان مالیاتی شناخته میشوند. توجه داشته باشید که برای مشمولین قانون سامانه مودیان و مشمولین قانون پایانههای فروشگاهی،ارسال صورتحساب به سامانه مودیان بدون نرم افزار نیز ممکن است. نکته مهم ارسال صورت حسابها در موعدهای مقرر است که جایزههای خوشحسابی را در بلند مدت به همراه خواهد داشت.
اطلاعیه جدید سازمان امور مالیاتی در مورد مهلت ارسال صورتحساب – آبان 1403
سازمان امور مالیاتی در جدیدترین اطلاعیه خود که 26 مهرماه 1403 منتشر کرده است اعلام کرده که با توجه به مصوبات کارگروه راهبری از تاریخ 15 آبانماه، فقط 12 روز برای ارسال صورتحسابهای الکترونیکی به سامانه مودیان زمان اختصاص داده است.
مهلت ارسال صورتحساب اوایل 7 روز بود که عملا با توجه به زیرساختها 30 روز طول میکشید که بعدها این مهلت به 21 روز کاهش یافت و اکنون تنها 12 روز زمان دارید.
جرائم عدم انجام تکالیف قانونی سامانه مودیان مالیاتی چیست؟
سازمان امور مالیاتی بهمنظور اطمینان از اجرای مقررات مصوب در قانون سامانه مودیان و پایانه های فروشگاهی، جرایم مختلفی را برای کسانی که از انجام تکالیف قانونی سامانه مودیان خودداری میکنند، در نظر گرفته است که در ادامه به آنها اشاره میکنیم.
جرائم عدم عضویت در سامانه مودیان مالیاتی
درصورتیکه مودی پس از فراخوان سامانه مودیان و سازمان امور مالیاتی، نسبت به ثبتنام در این سامانه اقدام نکند، باید ۱۰ درصد از مجموع مبلغ فروش یا ۲ میلیون تومان (هر کدام بیشتر باشد) به سازمان امور مالیاتی بپردازد. علاوهبر این، معافیتهای مالیاتی، نرخ صفر و مشوقهای قانون مالیاتهای مستقیم در آن سال مالی برای متخلفان اعمال نخواهد شد.
جریمههای نامبردهشده در صورت عدم استفاده از پایانه فروشگاهی یا حافظه مالیاتی و استفاده کردن از حافظه مالیاتی سایر مودیان یا واگذاری حافظه مالیاتی خود به دیگران نیز برای فرد متخلف اعمال میشود. همچنین این جرایم در موارد زیر نیز اعمال خواهد شد:
- جرائم عدم صدور صورتحساب الکترونیکی متناسب با سامانه مودیان
- جرائم عدم اعلام شماره حساب بانکی مربوط به فعالیت اقتصادی
جریمه عدم پرداخت مالیات کارتخوان متفاوت است و مودیان مالیات کارتخوان باید در موعد مقرر نسبت به ارسال اظهارنامه مالیاتی خود اقدام کنند.
جرائم عدم تحویل صورتحساب به خریدار یا حذف صورتحسابها
درصورتیکه فروشنده از ارائه صورتحساب چاپی به خریدار خودداری کرده یا اقدام به حذف یا مخدوش کردن صورتحساب کند، جریمهای معادل ۲ درصد مبلغ صورتحساب یا ۲ میلیون تومان (هر کدام بیشتر باشد) برای فرد متخلف در نظر گرفته خواهد شد. اعلام صورتحساب حقوق کارگران و سایر هزینههای مجموعه اقتصادی نیز برای محاسبه مالیات سالانه اجباری است.
عدم اعلام گزارشات فروش واحد اقتصادی در سامانه مودیان
درصورتیکه صاحبان واحدهای اقتصادی از ثبت یا اعلام گزارشات مربوط به فروش در سامانه مودیان خودداری کنند، مشمول پرداخت جریمهای به میزان ۱ درصد مبلغ فروش گزارشنشده یا ۱ میلیون تومان (هر کدام بیشتر باشد) خواهند شد.
علاوهبر این موارد، اعلام شماره حسابهای بانکی، شناسه یکتای دستگاه کارتخوان بانکی (POS) یا درگاههای پرداخت الکترونیکی مورد استفاده برای فعالیت شغلی خود به سازمان امور مالیاتی نیز ضروری است. در صورت مرتکب شدن هرگونه خطا، سازمان امور مالیاتی میتواند نسبت به انجام مراتب قانونی و پیگیری تخلف اقدام کند.
چه کسانی مشمولین قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان هستند؟
بر اساس بند ج ماده ۱ قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان، کلیه اشخاص حقیقی اعم از صنفی و غیرصنفی و اشخاص حقوقی موضوع فصلهای چهارم و پنجم باب سوم قانون مالیاتهای مستقیم، جزو اشخاص مشمول قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان هستند.
تغییرات قانون سامانه مودیان در راستای قانون تسهیل
با تصویب قانون تسهیل سامانه مودیان، سرنوشت بخش زیادی از تکالیف مربوط به سامانه مودیان مشخص شد. در ادامه مهمترین تغییرات ناشی از قانون تسهیل را بررسی خواهیم کرد:
1. تغییر در تاریخ فراخوانها
تاریخ فراخوانهای ثبتنام و عضویت در سامانه مودیان تغییر کرده است و کلیه اشخاص حقوقی از اول مهرماه 1402 و کلیه صاحبان مشاغل از اول دیماه 1402 مشمول عضویت و انجام تکالیف قانونی شدند.
2. تکلیف صدور صورتحساب الکترونیکی
- کلیه صاحبان مشاغل که حجم فروش خالص کالا و خدمات سال 1402 آنها تا پایان شهریور ماه سال 1402، بیشتر از 180 میلیارد ریال بوده است.
- اشخاص حقیقی موضوع جزء 2 بند ط تبصره 6 قانون بودجه سال 1402، با هر میزان فروش کالا و خدمات سالانه.
- عرضهکنندگان کالا و خدمات مرتبط با طلا، جواهر و پلاتین با هر میزان فروش کالا و خدمات.
- فروشندگان مواد معدنی به واحدهای فراوری مواد معدنی موضوع بند م تبصره 7 قانون بودجه سال 1402 با هر میزان فروش.
اشخاص مشمول صدور صورتحساب الکترونیکی در صورت عدم رعایت این قانون، مشمول جرایم مالیاتی خواهند شد. اشخاص حقیقی باید گواهی امضای الکترونیک خود را از مراکز میانی خصوصی دریافت کنند.
تاریخ لازم الاجرا شدن قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان چه زمانی است؟
تاریخ لازمالاجرا شدن قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان برای شرکتهای مختلف با یکدیگر متفاوت بوده و زمان فراخوان سامانه مودیان باتوجهبه نوع کسبوکارها متفاوت است. بهطورکلی، شرکتها باتوجهبه نوع آنها در دستهبندیهای زیر تقسیم شده و باید در تاریخهای درجشده در زیر نسبت به ثبت نام در سامانه مودیان اقدام کنند.
- شرکتهای عضو بورس و فرابورس: 1402/07/01
- شرکتهای دولتی و سایر دستگاههای اجرای ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری: 1402/07/01
- اشخاص حقوقی: 1402/10/01
- صاحبان مشاغل گروههای اول و دوم: 1402/10/01
- سایر اشخاص مشمول باقیمانده: 1402/10/01
تاریخ اجرای قانون سامانه مودیان و ثبت نام در این سامانه، به دستهبندی شرکتها بستگی دارد. پیش از ثبتنام در سامانه مودیان و پایانههای فروشگاهی باید نوع کسبوکار خود را بهدرستی مشخص کنید.
مشمولین صدور صورتحساب الکترونیکی
سازمان امور مالیاتی کشور اطلاعیهای در خصوص اینکه کدام دسته از اشخاص حقیقی شامل اجبار ارسال صورتحساب الکترونیکی به سامانه مودیان هستند، منتشر کرده است.
دو دسته از اشخاص حقیقی (صاحبان مشاغل) از تاریخ 1 دیماه ملزم به ارسال صورتحساب الکترونیکی نوع 1 و 2 به سامانه مودیان هستند.
دسته اول)
تکلیف اشخاص حقیقی در سامانه مودیان به این صورت است که کلیه اشخاص حقیقی که میزان فروش خالص کالا و خدمات آنها در 6 ماهه اول سال، بیشتر از 180 میلیارد ریال بوده است باید صورتحساب خود را ارسال کنند.
اگر در زمان دیگری به جز شش ماهه اول به این حد نصاب رسیدند، یک فصل تنفس دارند و از آخر فصل بعد، باید صورتحسابهای الکترونیکی خود را به سامانه مودیان ارسال کنند. یعنی:
- فروش بالای 180 میلیارد ریال تا پایان شهریور 1402: الزام صدور صورتحساب الکترونیکی از اول دیماه 1402
- فروش بالای 180 میلیارد ریال تا پایان آذر 1402: الزام صدور صورتحساب الکترونیکی از اول فروردینماه 1403
- فروش بالای 180 میلیارد ریال تا پایان اسفند 1402: الزام صدور صورتحساب الکترونیکی از اول تیرماه 1403
دسته دوم)
مشاغل زیر با هر حجم از فروش مشمول صدور صورتحساب الکترونیکی هستند:
- پزشکی، پیراپزشکی، داروسازی و داروخانه، دامپزشکی
- فروشندگان تجهیزات پزشکی
- کسبوکارهای حقوقی اعم از وکالت و مشاوره حقوقی و خانواده
- عرضهکنندگان کالا و خدمات مرتبط با طلا، جواهر و پلاتین
- فروشندگان مواد معدنی
تکالیف مودیان غیرمشمول فراخوان های ارزش افزوده در سامانه مودیان
اطلاعیه شماره 19 در اوایل بهمنماه 1402 منتشر شد و برای رفع ابهامات مودیان محترم مالیاتی در خصوص اشخاص حقیقی ملزک به صدور صورتحساب الکترونیکی از تاریه 1 دیماه میباشد.
به موجب ماده 4 قانون تسهیل تکالیف مودیان، جهت اجرای قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان، افرادی که جزو دو دسته مشمول ارسال صورتحساب نیستند، مجاز به اخذ مالیات بر ارزش افزوده از خریداران نیستند.
این دسته از اشخاص حقیقی ملزم هستند که برای صدور صورتحساب الکترونیکی و ثبت آن در سامانه مودیان از همان شناسه کالا/خدمات مندرج در سامانه https://stuffid.tax.gov.ir/ با نرخ صفر استفاده کنند.
مهلت ارسال فاکتور فروش اشخاص حقیقی در سامانه مودیان
ارسال صورتحساب برای اشخاص حقیقی از ابتدای دیماه اجباری شده است اما برای ارسال هر صورتحساب جدید اگر جزو مشمولین این قانون هستید، تا 7 روز زمان دارید که آن را در کارپوشه مالیاتی خود ثبت کنید.
ثبت نام و عضویت در سامانه مودیان به چه صورت است؟
برای ثبت نام در سامانه مودیان باید به آدرس tax.gov.org مراجعه کرده و به ترتیب مراحل دریافت گواهی امضای الکترونیک، دریافت شناسه یکتای حافظه مالیاتی و دریافت شناسه کالاها و خدمات را پشت سر بگذارید. برای دریافت این مدارک باید به سامانههای مخصوص آنها مراجعه کنید.
مراحل ارسال صورتحساب الکترونیکی به سامانه مودیان برای اشخاص حقیقی
برای ارسال صورتحساب الکترونیکی به گواهی امضای الکترونیک، کلید عمومی و خصوصی نیاز دارید. مرکز دولتی صدور گواهی الکترونیکی ریشه زیر نظر وزارت صمت، مسئولیت مجوز ایجاد، امضا، صدور و ابطال گواهی الکترونیکی مراکز صدور گواهی الکترونیکی میانی را دارد و از طرفی به برخی سامانهها نیز این مجوز را داده که بتوانند برای افراد حقیقی، کلید عمومی، خصوصی و گواهی صادر کنند.
مرکز صدور گواهی الکترونیکی میانی خصوصی پارس ساین هویتا یکی از مراکز میانی خصوصی مورد تایید مرکز ریشه است که اقدام به صدور گواهی امضای الکترونیک میکند
چطور صورتحساب الکترونیکی به سازمان امور مالیاتی ارسال کنیم؟
یکی از مهمترین مواردی که در بررسی جزئیات مربوط به قانون جدید سامانه مودیان مطرح میشود، نحوه ارسال صورتحساب الکترونیکی است.
برای این کار روشهای مختلفی از جمله: ارسال توسط شرکتهای معتمد، ارسال توسط سامانههای دولتی و ارسال مستقیم توسط خود مودی به وسیله نرم افزار حسابداری وجود دارد. لازم به ذکر است نحوه ارسال صورتحساب الکترونیکی اشخاص حقیقی و حقوقی به سامانه مودیان متفاوت است.
مصرف کننده نهایی در سامانه مودیان کیست؟
منظور از مصرفکننده نهایی یک شخص حقیقی است که خرید او برای مصارف شخصی است؛ عرضه مجدد نمیکند و خریدهای او فاقد اعتبار ارزش افزوده است.
سامانه مودیان اشخاص حقیقی
علاوه بر شرکتهایی که بهصورت حقوقی ثبت شدهاند و شخص حقوقی محسوب میشوند، برخی مشاغل حقیقی و فروشگاهداران نیز ملزم به ثبت پرونده مالیاتی در سازمان امور مالیاتی هستند. مشاغل حقیقی در این سامانه مالیاتی به موارد زیر دسترسی خواهند داشت:
- ثبتنام و پیشثبتنام الکترونیک
- اظهارنامه الکترونیک
- گواهی موضوع ماده 186 ق.م.م
- فهرست مالیات حقوق الکترونیکی
- سامانه پرداخت مالیات تکلیفی پزشکان
- ثبت الکتررونیکی اعتراضات و شکایات
- سامانه اطلاعرسانی مالیاتی
برای دانلود کتاب قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان از سازمان امور مالیاتی در یک نگاه کلیک کنید.
مشمولین صدور صورتحساب یا فاکتور فروش
به گفته معاون پژوهش سازمان امور مالیاتی تمامی مشاغل حقیقی با بیش از 18 میلیارد تومان مشمول ارسال صورتحساب یا فاکتور فروش به سامانه مودیان هستند.
کسانی که تا سقف 18 میلیارد تومان فروش داشتهاند و بهعبارتی مشمول ارسال فاکتور فروش نیستند تا پایان سال 1404 میتوانند از دستگاههای کارتخوان و درگاه پرداخت الکترونیکی برای صدور صورتحساب الکترونیکی استفاده کنند و رسید دستگاه پوز حکم صورتحساب الکترونیکی را خواهد داشت.
اهداف قانون پایانههای فروشگاهی
- شفافسازی تراکنشهای مالی و کاهش فرار مالیاتی
- ایجاد یک سامانه یکپارچه برای ثبت و نگهداری اطلاعات مالی
- افزایش نظارت بر فعالیتهای اقتصادی و بهبود فرآیندهای مالیاتی
اجزای اصلی قانون
- پایانههای فروشگاهی: شامل دستگاههای کارتخوان بانکی (POS)، درگاههای پرداخت الکترونیکی و سایر ابزارهای ثبت تراکنش.
- سامانه مؤدیان: یک پلتفرم مرکزی برای ثبت و نگهداری اطلاعات مالی و فروش.
- صورتحساب الکترونیکی: الزام کسبوکارها به صدور و ثبت صورتحسابهای الکترونیکی.
مزایای اجرای قانون
- کاهش تخلفات مالیاتی و افزایش درآمدهای دولت
- سهولت در گزارشدهی مالیاتی برای کسبوکارها
- افزایش اعتماد عمومی به نظام مالیاتی کشور
چالشهای اجرایی
- نیاز به آموزش و فرهنگسازی در میان کسبوکارها
- مشکلات فنی و زیرساختی در برخی مناطق
- مقاومت برخی مؤدیان در برابر تغییرات جدید
نتیجهگیری
اجرای قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان گامی مهم در جهت شفافسازی مالی و بهبود نظام مالیاتی کشور است. با رفع چالشهای اجرایی و افزایش آگاهی عمومی، این قانون میتواند تأثیرات مثبتی بر اقتصاد ایران داشته باشد.
از شما دعوت میکنم مقاله عدول و عدم عدول از همین سایت را مطالعه فرمایید